Η διαδερμική ηλεκτρική διέγερση (TENS) μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της σπαστικότητας μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο

Η διαδερμική ηλεκτρική διέγερση (TENS) που παρέχεται παράλληλα με την τυπική φυσικοθεραπευτική αγωγή θα μπορούσε να μειώσει τη σπαστικότητα στα κάτω άκρα μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η σπαστικότητα είναι μια διαταραχή ελέγχου των μυών που χαρακτηρίζεται από μόνιμη μυϊκή σύσπαση. Παρουσιάζεται συχνά μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο και προκαλεί σημαντική αναπηρία. Όπως είναι γνωστό οι συσκευές TENS χρησιμοποιούνται συχνά για την αντιμετώπιση του πόνου, αλλα μπορούν να προκαλέσουν μέσω της νευρικής οδού και μυϊκή σύσπαση.

Τα κύρια στοιχεία αυτής της συστηματικής ανασκόπησης προέκυψαν από πέντε δοκιμές που εμφανίζουν ότι το TENS σε συνδυασμό με την τυπική φυσικοθεραπευτική αγωγή έχει μέτρια επίδραση στην σπαστικότητα του κάτω άκρου σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο.
Η ανασκόπηση έχει περιορισμούς, με μικρές μελέτες (από πλευράς συμμετεχόντων) και ελάχιστα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση TENS στα άνω άκρα ή τη σύγκριση με άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, οι συσκευές TENS είναι φορητές, φθηνές και ευρέως προσβάσιμες, καθιστώντας τις μια ελκυστική προσθήκη στην τυπική αγωγή.

Το NICE δεν συστήνει επί του παρόντος τη χρήση των συσκευών TENS για την αποκατάσταση της σπαστικότητας μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, αν και οι κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν τη χρήση άλλων τύπων ηλεκτρικής διέγερσης σε κάποια συγκεκριμένα περιστατικά.

Ποιός ήταν ο σκοπός της μελέτης;
Περισσότεροι από 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο ζουν με τα αποτελέσματα του εγκεφαλικού επεισοδίου. Περίπου τα 2/3 των επιζώντων εγκεφαλικού επεισοδίου εγκαταλείπουν το νοσοκομείο με υπολειμματική αναπηρία και το 1/4 από αυτούς με προβλήματα σπαστικότητας.
Η ηλεκτρική διέγερση, όπως είναι γνωστό, χρησιμοποιείται μερικές φορές ως θεραπευτική παρέμβαση μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. Περιλαμβάνει τη λειτουργική ηλεκτρική διέγερση και τη νευρομυϊκή ηλεκτρική διέγερση, παρεμβάσεις που εστιάζουν στη σύσπαση των μυών και την βελτίωση της λειτουργικότηάς τους. Η διαδερμική ηλεκτρική διέγερση (TENS) στοχεύει στα αισθητήρια νεύρα και με διαφορετικό τρόπο.
Η διαδερμική ηλεκτρική διέγερση, σύμφωνα με την μελέτη, έχει προταθεί ως συμπλήρωμα στην τυπική θεραπεία αποκατάστασης, στην προσπάθεια να μειωθεί η σπαστικότητα. Οι συσκευές αυτού του τύπου είναι φορητές και υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιούνται από τον πάσχοντα στο σπίτι, οπότε οι δυνατότητές της για τη διαχείριση της σπαστικότητας είναι ελκυστικές.
Έχουν υπάρξει αρκετές μικρές (αριθμητικά) μελέτες με αντικρουόμενα αποτελέσματα. Αυτή η επισκόπηση στοχεύει να συνδυάσει τα αποτελέσματα, για να διαπιστώσει εάν υπάρχουν ενδείξεις για τη χρήση TENS στην ατιμετώπιση της σπαστικότητας, μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Πως έγινε αυτή η μελέτη;
Αυτή η συστηματική ανασκόπηση αναγνώρισε 15 μελέτες (10 από αυτές ήταν τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές) που ανέφεραν την αποτελεσματικότητα του TENS στην σπαστικότητα μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο.
Οι μελέτες συνέκριναν το TENS, το οποίο χρησιμοποιήθηκε μόνο του ή μαζί με άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις, όπως με λειτουργικές ασκήσεις, με εικονικό φάρμακο, ή με καμμία άλλη παρέμβαση. Από αυτές, 13 μελέτες αξιολόγησαν τη σπαστικότητα του κάτω άκρου, αξιολογώντας την κινητικότητα της ποδοκνημικής. Οι περισσότερες έλαβαν χώρα στη χρόνια και όχι στην οξεία φάση του εγκεφαλικού επεισοδίου.
Το σχήμα της διαδερμικής ηλεκτρικής διέγερσης ποικίλλει ευρέως. Οι περίοδοι παρέμβασης κυμαίνονταν από 1 ημέρα έως 12 εβδομάδες, ο αριθμός των συνεδριών TENS από 1 έως 7 την εβδομάδα και η διάρκεια των συνεδριών κυμαινόταν από 20 λεπτά (το ελάχιστο) έως 60 λεπτά.
Οι δοκιμές ήταν αριθμητικά μικρές, με μέγιστο μέγεθος αυτό των 80 συμμετεχόντων. Η ποιότητα των τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών ήταν καλή συνολικά και από αυτές, οι 7 δοκιμές συγκεντρώθηκαν σε μετα-ανάλυση.

Τι βρήκε;
Η διαδερμική ηλεκτρική διέγερση που χρησιμοποιείται παράλληλα με άλλες φυσικοθεραπευτικές παρεμβάσεις ήταν μετρίως αποτελεσματική στη μείωση της σπαστικότητας στα κάτω άκρα σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο. Αυτό προέκυψε από τη μετα-ανάλυση 5 δοκιμών (221 ενήλικες) με γενικά παρόμοια αποτελέσματα.
Τα συγκεντρωμένα αποτελέσματα 2 δοκιμών (60 ενήλικες) διαπίστωσαν επίσης, ότι τα TENS μαζί με άλλες τις φυσικοθεραπευτικές παρεμβάσεις ήταν πιο αποτελεσματικά στη μείωση της σπαστικότητας, σε σύγκριση με ασθενείς που δεν χρησιμοποίησαν TENS.
Άλλες 5 μελέτες αξιολόγησαν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην σπαστικότητα. Από αυτές, οι 3 μελέτες διαπίστωσαν ότι οι επιδράσεις διατηρήθηκαν για περίοδο 2 έως 5 εβδομάδων, ενώ 2 μελέτες διαπίστωσαν ότι τα αποτελέσματα διήρκεσαν λιγότερο από 1 ημέρα και ότι η σπαστικότητα επέστρεψε στα αρχικά επίπεδα αμέσως μετά την παρέμβαση.
Καμία από τις μελέτες δεν ανέφερε δυσμενή αποτελέσματα από την χρήση των TENS.

Τι λένε οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά;
Οι κατευθυντήριες οδηγίες του NICE για την αποκατάσταση του εγκεφαλικού επεισοδίου (2013) δεν περιλαμβάνουν συστάσεις για τη χρήση TENS. Το NICE συμβουλεύει τη χρήση ηλεκτρικής διέγερσης, αλλά προτείνει ότι μια θεραπευτική δοκιμή από φυσικοθεραπευτή, για να εξεταστεί η αποτελεσματικότηά της στην συγκεκριμένη περίπτωση.
Οι οδηγίες του NICE από το 2009 συμβουλεύουν ότι υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις στο ότι η λειτουργική ηλεκτρική διέγερση μπορεί να βελτιώσει το βάδισμα σε άτομα με εγκεφαλικό επεισόδιο, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν οι κατάλληλοι παράμετροι χρήσης, συγκατάθεση από τον πάσχοντα και αξιολόγηση απο τον ειδικό.

Ποιά είναι τα αποτελέσματα;
Αυτή η αναθεώρηση υποδηλώνει ότι η χρήση TENS, όταν εφαρμόζεται παράλληλα με την τυπική φυσικοθεραπευτική αγωγή, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τη σπαστικότητα των κάτω άκρων, ως μέρος ενός προγράμματος αποκατάστασης.
Τα ευρήματα είναι παρόμοια με μια συστηματική αναθεώρηση του 2015, η οποία διαπίστωσε ότι η ηλεκτρική διέγερση έδωσε μικρές αλλά σημαντικές βελτιώσεις στην σπαστικότητα μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο. Και πάλι αυτή η προηγούμενη αναθεώρηση περιορίστηκε από μικρά μεγέθη δείγματος και ποικίλα θεραπευτικά σχήματα.
Δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για τη στήριξη της χρήσης TENS στα άνω άκρα.
Το κόστος δεν αξιολογήθηκε, αλλά η χρήση TENS είναι μια μη επεμβατική θεραπεία και οι συσκευές είναι ευρέως διαθέσιμες και θα μπορούσαν εύκολα να χρησιμοποιηθούν στο σπίτι.

Citation and Funding

Mahmood A, Veluswamy SK, Hombali A, et al. Effect of transcutaneous electrical nerve stimulation on spasticity in adults with stroke: a systematic review and meta-analysis. Arch Phys Med Rehabil. 2018; 16 November. doi: 10.1016/j.apmr.2018.10.016. [Epub ahead of print].

No funding information was provided for this study.

Bibliography

NICE. Functional electrical stimulation for drop foot of central neurological origin. IPG278. London: National Institute for Health and Care Excellence; 2009.

NICE. Stroke rehabilitation in adults. CG162. London: National Institute for Health and Care Excellence; 2013.

NICE. Spasticity (after stroke) – botulinum toxin type A. ID768. London: National Institute for Health and Care Excellence; in development.

Stein C, Fritsch CG, Robinson C et al. Effects of electrical stimulation in spastic muscles after stroke: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Stroke. 2015;46(8):2197-205.

Stroke Association. State of the nation: stroke statistics. London: Stroke Association; 2018.

πηγή: https://discover.dc.nihr.ac.uk/content/signal-000738/transcutaneous-electrical-stimulation-tens-may-help-lower-limb-spasticity-after-stroke 

Σύγκριση της αποτελεσματικότητας TENS και Παρεμβαλλόμενων Ρευμάτων στον μυοπεριτονιακό πόνο τραπεζοειδούς

από το American Journal of Physical Medicine and Rehabilitation, 2016 Sep;95(9):663-72. doi: 10.1097/PHM.0000000000000461.

Comparison of the Effectiveness of Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation and Interferential Therapy on the Upper Trapezius in Myofascial Pain Syndrome: A Randomized Controlled Study.

των Dissanayaka TD, Pallegama RW, Suraweera HJ, Johnson MI, Kariyawasam AP.

Ο σκοπός αυτής της μελέτης ήταν να συγκριθεί η αποτελεσματικότητα του διαδερμικού ηλεκτρικού νευρικού ερεθισμού (TENS) και των παρεμβαλλόμενων ρευμάτων (IFT), σε συνδυασμό και των δυο με θερμοθεραπεία, μυοπεριτονιακή απελευθέρωση, ενεργητικές ασκήσεις εύρους κίνησης, καθώς και ένα πρόγραμμα άσκησης για το σπίτι, σε ασθενείς με μυοπεριτονιακό σύνδρομο πόνου και σημεία πυροδότησης στον άνω τραπεζοειδή. 
 

Στην τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 105 ασθενείς με σημεία πυροδότησης στον άνω τραπεζοειδή.  
Μετά από την τυχαία κατανομή των ασθενών σε τρεις ομάδες, τρεις διαφορετικές θεραπευτικές αγωγές ακολουθήθηκαν. 
Στην πρώτη ομάδα (ομάδα ελέγχου) ακολουθήθηκε πρόγραμμα θερμοθεραπείας, ενεργητικών ασκήσεων εύρους κίνησης, μυοπεριτονιακή απελευθέρωση και δόθηκε ένα πρόγραμμα άσκησης στο σπίτι, με συμβουλές για σωστή στάση. 
Στη δεύτερη ομάδα εφαρμόστηκε επιπλέον TENS και στην τρίτη επιπλέον IFT. 
Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 8 συνεδρίες σε διάστημα 4 εβδομάδων, σε τακτά χρονικά διαστήματα. 
Μετρήθηκαν και αξιολογήθηκαν η ένταση του πόνου και το εύρος των κινήσεων του αυχένα (κάμψη, έκταση, πλάγια κάμψη και στροφή), αρχικά κατά την έναρξη, αμέσως μετά την πρώτη συνεδρία, πριν από την όγδοη συνεδρία, και μια εβδομάδα μετά την όγδοη συνεδρία.

Άμεσες και βραχυπρόθεσμες βελτιώσεις σημειώθηκαν στην ομάδα TENS (n = 35), σε σύγκριση με την ομάδα IFT (n = 35) και την ομάδα ελέγχου (n = 35), σε σχέση με την ένταση του πόνου και το εύρος των κινήσεων του αυχένα (Ρ<0,05).  
Τέλος, η ομάδα IFT έδειξε και αυτή σημαντική βελτίωση στις μετρήσεις αυτές σε σχέση με την ομάδα ελέγχου (P<0,05).  

Συμπερασματικά, η χρήση του διαδερμικού ηλεκτρικού νευρικού ερεθισμού (TENS) συνδυαζόμενη με το κλασικό θεραπευτικό πρότυπο στον μυοπεριτονιακό πόνο τραπεζοειδούς, διευκολύνει την αποκατάσταση περισσότερο από την χρήση των παρεμβαλόμενων ρευμάτων (IFT) με τον ίδιο συνδυασμό.




πηγή: http://www.physiospot.com/research/comparison-of-the-effectiveness-of-transcutaneous-electrical-nerve-stimulation-and-interferential-therapy-on-the-upper-trapezius-in-myofascial-pain-syndrome-a-randomized-controlled-study-2/

Κατευθυντήριες Οδηγιες Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση της Οσφυαλγίας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, κωδικός MIS: 464637

Πανεπιστήμιο Κρήτης - Τμήμα Ιατρικής

για το Υπουργείο Υγείας (Ειδική Υπηρεσία Τομέα Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης)

 

πηγή:  http://www.greekphcguidelines.gr/wordpress/wp-content/uploads/2014/09/%CE%BF%CF%83%CF%86%CF%85%CE%B1%CE%BB%CE%B3%CE%B9%CE%B1-final.pdf

Η διαθερμία μικροκυμάτων στην αντιμετώπιση του μη ειδικού χρόνιου πόνου στον αυχένα

Microwave diathermy for treating nonspecific chronic neck pain: a randomized controlled trial.

Spine Journal 2014 Aug 1;14(8):1712-21. doi: 10.1016/j.spinee.2013.10.025. Epub 2013 Nov 1.

Andrade Ortega JA, Cerón Fernández E, García Llorent R, Ribeiro González M, Delgado Martínez AD.

Αν και η χρήση της εν τω βάθει θερμοθεραπείας είναι ευρέως διαδεδομένη, δεν υπάρχει επαρκής βιβλιογραφία, σχετικά με την αποτελεσματικότητα της στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου στον αυχένα. Ο στόχος αυτής της μελέτης ήταν να προσδιοριστεί η αποτελεσματικότητα της διαθερμίας μικροκυμάτων στην αντιμετώπιση του μη ειδικού χρόνιου πόνου στον αυχένα. Το δείγμα των ασθενών αποτελείτο από 149 ασθενείς, με μη ειδικά χρόνιο πόνο στον αυχένα, σε νοσοκομείο του Δημόσιου Συστήματος Υγείας της Ανδαλουσίας, στην Ισπανία. 

Η μελέτη σχεδιάστηκε ως εξής: χρησιμοποιήθηκαν ασθενείς με σημαντική ένταση πόνου (αξιόλογηση με οπτική αναλογική κλίμακα) και  αναπηρία (Neck Disability Index) που σχετίζεται με την ποιότητα ζωής, οι οποίοι ακολούθησαν φυσικοθεραπευτικό πρόγραμμα 3 εβδομάδων. Η αξιολόγηση της θεραπείας από τους ασθενείς, έγινε αμέσως ματά το τέλος της αγωγής, αλλα και 6 μήνες μετά, ενώ οι ασθενείς ακολούθησαν και πρόγραμμα ασκήσεων κατ' οίκον. 
Οι ασθενείς τοποθετήθηκαν τυχαία σε μία από τρεις ομάδες της μελέτης. Στην πρώτη ομάδα εφαρμόστηκε συνεχής διαθερμία μικροκυμάτων, στη δεύτερη ομάδα εφαρμόστηκε παλμική διαθερμία μικροκυμάτων και στην τρίτη ομάδα (ομάδα ελέγχου) εφαρμόστηκε συσσκευή διαθερμίας μικροκυμάτων που δεν εξέπεμπε. 
Και οι τρεις ομάδες ακολούθησαν το ίδιο γενικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας: ασκήσεις αύξησης του εύρους κίνησης, ισομετρικές ασκήσεις και TENS. 
Και στις τρεις ομάδες μειώθηκε ο πόνος και η αναπηρία και παρατηρήθηκε βελτίωση σε ορισμένες παραμέτρους του χρησιμοποιούμενου ερωτηματολογίου. Ωστόσο, δεν υπήρχαν διαφορές σε καμία από τις παραμέτρους που μετρήθηκαν μεταξύ των τριών θεραπευτικών ομάδων.

Συμπερασματικά, η διαθερμία μικροκυμάτων δεν παρέχει πρόσθετο όφελος σε μια θεραπευτική αγωγή του χρόνιου πόνου του αυχένα, που περιλαμβάνει ήδη και άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις.


πηγή:  http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24184641

Επίδραση εφαρμογής TENS εναλλασσόμενης συχνότητας σε πειραματικό πόνο, σε υγιείς συμμετεχοντες

από το περιοδικό: The Clinical Journal of Pain (Ιανουάριος 2013)

των: Claydon LS, Chesterton LS, Barlas P, Sim J.
Centre for Physiotherapy Research, University of Otago, Dunedin, New Zealand
Arthritis Research UK Primary Care Centre, Keele University, Staffordshire, UK

Το TENS (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation) είναι μια εφαρμογή που συχνά χρησιμοποιείται στην αντιμετώπιση του πόνου. Σε αυτή τη μελέτη διερευνήθηκαν τα αναλγητικά αποτελέσματα της εφαρμογής TENS με εναλλασσόμενη συχνότητα (δηλ χρησιμοποιήθηκε συχνότητα 4 Hz για 3 sec, εναλλασσόμενη με συχνότητα 110 Hz για 3 sec), με ένταση στο κατώφλι του πόνου πίεσης (PPT).  
Στην μελέτη συμμετείχαν 218 υγιείς (χωρίς πόνο) εθελοντές (ηλικίας 19-59 ετών, 104 άνδρες και 104 γυναίκες), που χωρίστηκαν τυχαία σε 8 ομάδες.
Στις 6 ομάδες εφαρμόστηκε TENS με διάφορες μορφές, η μια ήταν η placebo ομάδα και τέλος υπήρχε και μια ομάδα ελέγχου (δηλαδή, είχαμε 26 συμμετέχοντες ανά ομάδα).  
Στις 6 ομάδες που εφαρμόστηκε TENS, με το συνδυασμό των παραμέτρων που προαναφέρθηκε, δόθηκαν διαφορετικά επίπεδα έντασης, δηλαδή "χαμηλή ένταση" (ισχυρή, αλλά άνετη για τον κάθε συμμετέχοντα) ή «υψηλή ένταση» (έντονη και δυσάρεστη, αλλά όχι επώδυνη).  
Το TENS εφαρμόστηκε είτε στο αντιβράχιο, είτε στο σύστοιχο πόδι, ή και στις δύο θέσεις (διπλή διέγερση) για 30 λεπτά αρχικά και μετά με παρακολούθηση για 30 επιπλέον λεπτά. 
Οι μετρήσεις του πόνου (PPT) ελήφθησαν στο μέσον του πρώτου ραχιαίου μετακάρπιου μυ, στην αρχή της εφαρμογής και στη συνέχεια σε 6 διαδοχικές μετρήσεις ανά 10 λεπτά.  
Τα δεδομένα αναλύθηκαν χρησιμοποιώντας τις αρχικές τιμές και το φύλο του μετρούμενου ως βάση. 
Τα αποτέλεσματα έδειξαν οτι οι ομάδες που δέχτηκαν αγωγή με εναλλασσόμενης συχνότητας TENS δεν είχαν σημαντικά αναλγητικά αποτελέσματα, σε σύγκριση με αυτά της ομάδας που χρησιμοποίησε εικονικό φάρμακο ή την ομάδα ελέγχου. 
Η μεγαλύτερη αύξηση στην μέτρηση του πόνου (από την αρχική τιμή) ήταν 76,6 kPa με χαμηλής έντασης τμηματική εφαρμογή εναλλασσόμενης συχνότητας TENS, στο χρονικό σημείο των 20 λεπτών από την έναρξη της διέγερσης. 
Αυτή η αλλαγή από την αρχική τιμή είναι χαμηλότερη από τη διαφορά των 100 kPa που θεωρείται ότι είναι μια κλινικά σημαντική αλλαγή για την αναλγησία. 
Συμπερασματικά, η εφαρμογή TENS εναλλασσόμενης συχνότητας δεν οδηγεί σε σημαντική αναλγησία, αντίστοιχη με αυτή που έχει αναφερθεί στο παρελθόν με την χρήση TENS σταθερής συχνότητας.

πηγή:  http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23328319