Εγκεφαλική Παράλυση και Φυσικοθεραπεία – Γενικές Πληροφορίες

Επιμέλεια: Άρτεμις Δρόσου, Φυσικοθεραπεύτρια (NDT –Bobath)

Η Εγκεφαλική Παράλυση ( ΕΠ) είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια ομάδα διαταραχών που επηρεάζουν τη φυσιολογική ανάπτυξη της κίνησης και της στάσης. Η Εγκεφαλική Παράλυση (ΕΠ) κατέχει κύριο μέρος στην παιδική νευροπαθολογία και καλύπτει ένα μεγάλο φάσμα καταστάσεων, στο οποίο τα παιδιά παρουσιάζουν έλλειμμα του κινητικού ελέγχου και μία διαταραχή στην στάση και την κίνηση εξαιτίας βλάβης ή δυσλειτουργίας στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο. Η ΕΠ προκαλείται από βλάβη στον εγκέφαλο – όπως φλεγμονή, εγκεφαλικό επεισόδιο, τραυματισμό ή απώλεια οξυγόνωσης του εγκεφάλου- που συμβαίνει πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά τον τοκετό ή μέσα στα 2 πρώτα χρόνια ζωής. Η βλάβη στον εγκέφαλο είναι « μη προοδευτική» υποδηλώνοντας ότι δεν χειροτερεύει ύστερα από την αρχική βλάβη. Παρόλα αυτά οι καθημερινές δραστηριότητες του παιδιού που μπορεί να επηρεαστούν από τη βλάβη, μπορεί να παρουσιάσουν επιδείνωση με το πέρασμα του χρόνου.  

Οι δυσκολίες από την ΕΠ μπορεί να κυμαίνονται σε ένα εύρος από ελαφρές σε σοβαρές βλάβες. Άτομα που έχουν ΕΠ μπορεί να αντιμετωπίζουν προβλήματα με την όραση, την ακοή, την αίσθηση της αφής, τη νόηση ή την επικοινωνία. Μπορεί επίσης να αντιμετωπίζουν προβλήματα από επιληπτικές κρίσεις.

 Η Εγκεφαλική Παράλυση εκδηλώνεται με συχνότητα 1,0–2,5/1000 παιδιά που γεννιούνται ζωντανά. Ο αριθμός των παιδιών στα οποία τίθεται η  διάγνωση της ΕΠ έχει μεγαλώσει τα τελευταία χρόνια ως αποτέλεσμα των αυξημένων ποσοστών επιβίωσης των προώρων μωρών και των ολιγοβαρών κατά τη γέννηση νεογνών. Επίσης το προσδόκιμο επιβίωσης των ενηλίκων με ΕΠ  έχει αυξηθεί. Τα άτομα με ΕΠ μπορούν να ωφεληθούν πάρα πολύ από τη φυσικοθεραπεία σε όλα τα στάδια της ζωής τους.

Οι φυσικοθεραπευτές είναι εξειδικευμένοι στο να βοηθούν άτομα με ΕΠ να βελτιώσουν τις φυσικές τους δραστηριότητες. Μπορούν να τους βοηθήσουν να παραμείνουν δραστήριοι και υγιείς και να πραγματοποιούν καθημερινές δραστηριότητες όπως μετακίνηση, ανεξάρτητη ή μη βάδιση, χρήση αναπηρικού αμαξιδίου, μεταφορές από και προς το αμαξίδιο, μεταφορές από και προς καρέκλα, αυτοκίνητο , κρεβάτι κλπ.

 Τι είναι η Εγκεφαλική Παράλυση? 

 Η εγκεφαλική παράλυση είναι ένας ευρύς όρος που         χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις επιδράσεις που έχουν πάνω  στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων μη προοδευτικές –  επιδεινούμενες βλάβες του αναπτυσσόμενου εγκέφαλου. Στις  μορφές  της ΕΠ έχουν δοθεί διάφορα ονόματα ανάλογα με τον τύπο  των προβλημάτων στην κίνηση και τις περιοχές του σώματος που έχουν επηρεαστεί:

Σπαστική αφορά τον αυξανόμενο σπασμό των μυών καθώς το άτομο κινείται.

Αταξική αφορά το μειωμένο συντονισμό και αστάθεια σε όλο το σώμα.

Δυσκινητική αφορά απρόβλεπτες αλλαγές στο μυϊκό τόνο και την κίνηση που μπορεί να προκαλέσουν αστάθεια στην στάση.

Μικτή αφορά έναν συνδυασμό των παραπάνω προβλημάτων στην κίνηση ( σπαστική, δυσκινητική ή αταξική)

Τετραπληγία αφορά την ΕΠ που επηρεάζει και τα άνω και τα κάτω άκρα , τον αυχένα και τον κορμό ( συνήθως με μεγαλύτερη βαρύτητα στα άνω άκρα)

Διπληγία επηρεάζει είτε τα δύο κάτω άκρα ( η πιο κοινή μορφή της διαταραχής) ή τα δύο άνω άκρα ( λιγότερο συχνή)

Ημιπληγία επηρεάζει τη μια πλευρά του σώματος ( άνω και κάτω άκρο).

Κλινικές εκδηλώσεις 

  

Τα συμπτώματα και οι κλινικές εκδηλώσεις της ΕΠ διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν από πολύ νωρίς στην ηλικία των 2 μηνών και συνήθως είναι ορατά πριν την ηλικία των 2 ετών. Οι γονείς συχνά παρατηρούν πρώιμα σημάδια όπως ότι το παιδί τους δεν είναι ικανό να κρατήσει το κεφάλι του καλά όπως τα άλλα μωρά, ή δεν μπορεί με ευκολία να φτάσει ένα αντικείμενο, να ρολλάρει, να καθίσει, να μπουσουλήσει ή να περπατήσει. 

Άλλα συμπτώματα της ΕΠ που σχετίζονται με την κίνηση μπορεί να περιλαμβάνουν: 

• Σφιχτούς μύες που γίνονται ακόμα πιο σφιχτοί όταν υπάρχει περίοδος στρες, ασθένειας  και επίσης με την πάροδο του χρόνου

• Σφιχτές αρθρώσεις που δεν κάμπτονται ή δεν μπορούν να διαταθούν σε όλο τους το εύρος, ιδιαίτερα στα χέρια, τους αγκώνες, τα ισχία, τα γόνατα ή τους αστραγάλους

• Μυϊκή αδυναμία ή μια μείωση στις κινήσεις που ένα παιδί ήδη πραγματοποιούσε μέχρι κάποια στιγμή

• Έλλειψη ικανοποιητικής κίνησης στα πόδια, τα χέρια, τον κορμό ή το κεφάλι

• Έλλειψη συντονισμού

• «Χαλαροί» ( Floppy) μύες, ιδιαίτερα στον κορμό και το κεφάλι

• Μυϊκοί τρόμοι

Άλλα συμπτώματα της ΕΠ μπορεί να περιλαμβάνουν :

• Δυσκολίες στην ομιλία ή  στο να γίνουν κατανοητοί από τους άλλους

• Μαθησιακές δυσκολίες ( ακόμα και αν το παιδί έχει φυσιολογική νοημοσύνη)

• Προβλήματα όρασης

• Προβλήματα ακοής

• Επιληπτικές κρίσεις ( σπασμοί)

• Πόνος στις αρθρώσεις που συχνά προκαλείται από τους σφιχτούς μύες ή την κακή στάση

• Μειωμένη δύναμη και συντονισμός στο στόμα με αποτέλεσμα προβλήματα στη σίτιση και/ ή αυξημένη σιελόρροια

• Δυσκολία στον έλεγχο της ούρησης

• Δυσκοιλιότητα

• Πιο αργή – σε σχέση με το φυσιολογικό- ανάπτυξη

Πως τίθεται η διάγνωση;

Η διάγνωση τίθεται από τον παιδίατρο, τον παιδονευρολόγο ή τον αναπτυξιολόγο γιατρό, οι οποίοι και παραπέμπουν στους φυσικοθεραπευτές για παρέμβαση.

Ο φυσικοθεραπευτής :

Θα πάρει ένα πλήρες ιατρικό ιστορικό, και θα ρωτήσει για την περίοδο της εγκυμοσύνης, τον τοκετό  και τη γενική υγεία του παιδιού

θα πραγματοποιήσει μια πλήρη αξιολόγηση που περιλαμβάνει

• παρατήρηση του παιδιού σε διαφορετικές θέσεις ώστε να αξιολογήσει τα πρότυπα κίνησης
• αξιολόγηση με παρέμβαση ( hands-on) για την εκτίμηση του μυϊκού τόνου, της δύναμης, της ευλυγισίας και των αντανακλαστικών
• προσδιορισμό των αναπτυξιακών σταδίων ( πόσο καλά μπορεί να κάτσει, να σταθεί ή να πιάσει αντικείμενα για μια δεδομένη ηλικία).

Πώς μπορεί να βοηθήσει ο Φυσικοθεραπευτής;  

Ένας φυσικοθεραπευτής είναι πολύ σημαντικό μέλος της ομάδας αποκατάστασης για κάποιο άτομο που διαγιγνώσκεται με ΕΠ. Οι θεραπευτές βοηθούν τα άτομα με ΕΠ να κερδίσουν δύναμη και κίνηση ώστε να λειτουργούν όσο το δυνατόν καλύτερα σε όλες τις φάσεις της ζωής τους. 

Ο φυσικοθεραπευτής θα προσφέρει φροντίδα στα διαφορετικά στάδια της ανάπτυξης του κάθε ατόμου, αναλόγως με τις ξεχωριστές ανάγκες που αντιμετωπίζει το κάθε άτομο. Η φυσικοθεραπεία μπορεί να γίνει στο εργαστήριο φυσικοθεραπείας, στο σπίτι του ατόμου, στο σχολείο ( ειδικές σχολικές δομές) , σε κέντρα αποκατάστασης και ιδρύματα. Ο φυσικοθεραπευτής θα δουλέψει και θα συνεργαστεί μαζί με άλλους επαγγελματίες υγείας , όπως εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές/ λογοπεδικούς, ειδικούς παιδαγωγούς κλπ, ώστε να καθορίσουν τις θεραπευτικές ανάγκες του κάθε ατόμου, καθώς οι προτεραιότητες της θεραπευτικής παρέμβασης αλλάζουν.  

Φυσικοθεραπεία τα πρώτα χρόνια : γέννηση μέχρι 4 ετών 

Οι φυσικοθεραπευτές μπορούν να βοηθήσουν τους κηδεμόνες/ γονείς να υποστηρίξουν την κινητική ανάπτυξη του παιδιού τους παρέχοντας τους εκπαίδευση ( μέσω πρακτικής εξάσκησης hands– on training) για τη σωστή τοποθέτηση σε θέσεις, για την κίνηση, τον τρόπο με τον οποίο ταΐζουν το παιδί, το πώς θα παίζουν μαζί του και το πώς θα το ηρεμούν. Ο φυσικοθεραπευτής θα προτείνει αλλαγές στο περιβάλλον του σπιτιού ώστε να ενθαρρυνθεί η κινητική ανάπτυξη, όπως επίσης η επικοινωνία, η ακοή, η όραση και οι ικανότητες για παιχνίδι. Είναι πολύ σημαντικό να θυμάστε ότι μέσω του παιχνιδιού τα μικρά παιδιά μαθαίνουν πολλές από τις δεξιότητες που αναπτύσσουν με την πάροδο του χρόνου.  Ο φυσικοθεραπευτής αναπτύσσει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα δραστηριοτήτων , συχνά μέσω του παιχνιδιού, ώστε να ταιριάζει με τις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε παιδιού- με σκοπό τη βελτίωση της δύναμης, της κίνησης και της λειτουργίας. Η θεραπεία γίνεται ενώ «χειριζόμαστε» το παιδί,  μας καθοδηγεί και το καθοδηγούμε μέσω συνεχούς ανατροφοδότησης (feedback). Καθοδηγούμε το κινητικό αποτέλεσμα με το χειρισμό μας προκειμένου οι κινητικές αντιδράσεις του παιδιού να είναι όσο το δυνατό πιο φυσιολογικές. Μ» αυτό τον τρόπο το παιδί μέσω της επανάληψης αποκτά την εμπειρία νέων και πιο φυσιολογικών αισθητικοκινητικών προτύπων και τα εδραιώνει. 

  

Φυσικοθεραπεία στα σχολικά χρόνια : ηλικίες 5–12 ετών 

 Οι φυσικοθεραπευτές εκπαιδεύουν τους γονείς και κηδεμόνες ώστε να βοηθήσουν το παιδί   τους, που έχει ΕΠ,  να επιτύχει λειτουργικούς στόχους και όσο το δυνατόν την υψηλότερη ποιότητα ζωής σε όλα τα στάδια της ανάπτυξης. Το θεραπευτικό πρόγραμμα και οι στόχοι αλλάζουν όσο μεγαλώνει το παιδί. Η προσχολική αλλά και η σχολική περίοδος φέρνει νέες προκλήσεις και  το παιδί οφείλει να εξερευνήσει νέα περιβάλλοντα κάθε χρόνο.   Σε αυτή την ηλικία, τα παιδιά επίσης βιώνουν αλματώδη αλλαγή στην ανάπτυξή τους, και αυτό απαιτεί κατάλληλες προσαρμογές του θεραπευτικού προγράμματος αλλά και του εξοπλισμού που πιθανόν χρησιμοποιεί το παιδί. Οι προτεραιότητες της φροντίδας μπορεί να επικεντρώνονται στη βάδιση, τις μεταφορές, την προσωπική υγιεινή, το παιχνίδι, την κοινωνικοποίηση, και τον προσαρμοσμένο εξοπλισμό  που εξυπηρετεί τις κοινωνικές και σωματικές/ φυσικές  αλλαγές  που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.  Η φυσικοθεραπεία μπορεί να παρέχεται στο σπίτι, σε εργαστήρια φυσικοθεραπείας, σε ιδρύματα και/ ή σε σχολικές δομές.  Ο φυσικοθεραπευτής , μαζί με τον εργοθεραπευτή θα εστιάσουν και μπορεί να προτείνουν τροποποιήσεις και προσαρμογές στο σχολικό περιβάλλον έτσι ώστε να διασφαλίσουν το καλύτερο δυνατό εκπαιδευτικό περιβάλλον. 

Η φυσικοθεραπεία βοηθά τον έφηβο με ΕΠ εστιάζοντας στην πρόληψη προβλημάτων όσον αφορά τη στάση του σώματος και τους αρθρικούς περιορισμούς. Αυτό γίνεται με την ενθάρρυνση και διατήρηση της κινητικότητας, της καλής φυσικής κατάστασης, την αντιμετώπιση του μυϊκού και / ή αρθρικού πόνου, και τη σύσταση για εφαρμογή ναρθήκων ή χρήση άλλων βοηθημάτων ώστε να διατηρείται η λειτουργικότητα του ατόμου. Ο φυσικοθεραπευτής θα διδάξει τους γονείς για την αυτοφροντίδα, τη διατήρηση των ημερήσιων προγραμμάτων ( διατήρηση καθημερινής ρουτίνας) , την κοινωνικοποίηση, τη φυσική δραστηριότητα και θα βοηθήσει στο σχεδιασμό για την καθημερινότητα του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον καθώς και για το μελλοντικό επαγγελματικό προσανατολισμό. 

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι όλες οι συνήθειες που μας ακολουθούν μια ζωή δημιουργούνται και εδραιώνονται σε αυτή την ηλικία – και το να αναπτύξεις ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα εκγύμνασης μπορεί να βελτιώσει την υγεία και τη λειτουργικότητα του ατόμου για το υπόλοιπο της ζωής του. Τα παιδιά με ΕΠ αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο με μεγαλύτερες πιθανότητες  από άλλα παιδιά  ανάλογης ηλικίας να μην γυμνάζονται αρκετά και να γίνονται νωθρά , γεγονός που οδηγεί σε προβλήματα αύξησης βάρους και ιατρικές επιπλοκές. Αυτά τα θέματα αναπτύσσονται αργά και σταδιακά, αλλά έχουν σημαντική επίδραση στην ποιότητα ζωής του παιδιού και των κηδεμόνων τους. Οι φυσικοθεραπευτές είναι ειδικευμένοι στο να αναπτύσσουν εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης έτσι ώστε να χρησιμοποιούν τις ιδιαίτερες ικανότητες και δυνάμεις του κάθε παιδιού. Για παράδειγμα, ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να προτείνει  προσαρμοσμένο τύπο άθλησης, όπως bowling, κολύμβηση, ποδήλατο, τένις  και μπάσκετ έτσι ώστε να προωθήσει τόσο τη φυσική κατάσταση όσο και την κοινωνικοποίηση ανάμεσα σε παιδιά ίδιας ηλικίας.

  Φυσικοθεραπεία στην ενηλικίωση: Ηλικία 18+ 

 

Πολλά παιδιά με ΕΠ ζουν με υψηλό λειτουργικό επίπεδο ζωής ως ενήλικες. Η ΕΠ δεν αποτελεί πάντα εμπόδιο στο να αποκτήσουν αξιόλογες καριέρες και οικογένειες. Στην ενήλικη ζωή, τα άτομα με ΕΠ συχνά εστιάζουν στην αντιμετώπιση και διαχείριση του πόνου, την  εξοικονόμηση ενέργειας, τον προσαρμοσμένο εξοπλισμό και τις περιβαλλοντικές τροποποιήσεις ώστε να βιώνουν την ανεξαρτησία τους στην εργασία και το σπίτι τους. Οι φυσικοθεραπευτές μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση αυτών των θεμάτων. Όπως και αρκετοί ενήλικες , τα άτομα με ΕΠ μπορεί να έχουν μυϊκούς και αρθρικούς πόνους στην ενήλικη ζωή τους. Οι φυσικοθεραπευτές έχουν τη γνώση να προτείνουν εξειδικευμένη και εξατομικευμένη θεραπευτική άσκηση που να τους δώσει τη δυνατότητα  να μένουν υγιείς και δυνατοί μειώνοντας την πιθανότητα ή την ένταση των μυοσκελετικών προβλημάτων.
Οι φυσικοθεραπευτές είναι ειδικευμένοι σε όλα αυτά τα θέματα και σε συνεργασία με τα άτομα με ΕΠ και τους κηδεμόνες τους μπορούν να θέσουν εξατομικευμένους στόχους για ρεαλιστικά και θετικά αποτελέσματα.

Τι είδους φυσικοθεραπευτή χρειάζομαι?

Όλοι οι φυσικοθεραπευτές έχουν τις γνώσεις μέσω της εκπαίδευσής τους και της εμπειρίας τους να αντιμετωπίσουν ασθενείς με ΕΠ. 

Παρόλα αυτά, κάποιος θα μπορούσε να απευθυνθεί σε :

• Φυσικοθεραπευτή που έχει εμπειρία στην αντιμετώπιση ασθενών με ΕΠ

• Φυσικοθεραπευτή που είναι εξοικειωμένος και έχει εμπειρία στην  αντιμετώπιση και θεραπευτική παρέμβαση σε βρέφη και παιδιά

• Φυσικοθεραπευτή που είναι εξειδικευμένος στην παιδιατρική/ νευρολογική φυσικοθεραπευτική αποκατάσταση, δηλαδή που έχει εξειδικευμένη γνώση, εμπειρία και ικανότητες.

Γενικές κατευθυντήριες γραμμές όταν ψάχνετε για φυσικοθεραπευτή ( ή οποιοδήποτε άλλο επαγγελματία υγείας) 

• Λάβετε συστάσεις από την οικογένεια και τους φίλους σας ή από άλλους επαγγελματίες υγείας

• Όταν έρθετε σε επαφή με το φυσικοθεραπευτή , συζητήστε μαζί του για την εμπειρία του στην αντιμετώπιση ατόμων με ΕΠ

Κατά τη διάρκεια της πρώτης σας επίσκεψης στο φυσικοθεραπευτή, να είστε προετοιμασμένοι  να περιγράψετε με όσες περισσότερες λεπτομέρειες το ιστορικό του ατόμου που έχει διαγνωστεί με ΕΠ, τις καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζετε, τις συνθήκες εκείνες που δυσχεραίνουν τα συμπτώματα / κλινική εικόνα του ατόμου, και βέβαια να συζητήσετε τους στόχους που έχετε. 

Επιπλέον πληροφορίες 

   Τα παρακάτω άρθρα παρέχουν επιστημονική τεκμηρίωση που σχετίζεται με την φυσικοθεραπεία στην εγκεφαλική παράλυση. Τα άρθρα αναφέρουν πρόσφατες έρευνες και δίνουν μια ανασκόπηση της πρακτικής διεθνώς. Οι τίτλοι των άρθρων οδηγούν με λινκ είτε στην   PubMed ( δωρεάν online βάση δεδομένων που έχει αναπτυχθεί από το National Center for Biotechnology Information (NCBI))  σε κάποιο απόσπασμα άρθρου είτε σε ελεύθερη πρόσβαση σε ολόκληρο το άρθρο.

1. Bax M, Goldstein M, Rosenbaum P, et al. Proposed definition and classification of cerebral palsy, April 2005. Dev Med Child Neurol. 2005;47:571–576. Article Summary on PubMed. 
2. Yeargin-Allsopp M, Van Naarden Braun K, Doernberg NS, et al. Prevalence of cerebral palsy in 8-year-old children in three areas of the United States in 2002: a multisite collaboration. Pediatrics. 2008;121;547–554. Free Article. 
3. Ustad T, Sorsdahl AB, Ljunggren AE. Effects of intensive physiotherapy in infants newly diagnosed with cerebral palsy. Pediatr Phys Ther. 2009;21:140–149. Article Summary on PubMed. 
4. Dumas HM, Watson K, Fragala-Pinkham MA, et al. Using cognitive interviewing for test items to assess physical function in children with cerebral palsy. Pediatr Phys Ther. 2008;20:356–362. Article Summary on PubMed. 
5. Mockford M, Caulton JM. Systematic review of progressive strength training in children and adolescents with cerebral palsy who are ambulatory. Pediatr Phys Ther. 2008;20:318–333. Article Summary on PubMed. 
6. Darrah J, Wiart L, Magill-Evans J. Do therapists’ goals and interventions for children with cerebral palsy reflect principles in contemporary literature? Pediatr Phys Ther. 2008;20:334–339. Article Summary on PubMed. 
7. Horsman M, Suto M, Dudgeon B, Harris SR. Growing older with cerebral palsy: insider’s perspectives. Pediatr Phys Ther. 2010;22:296–303. Article Summary on PubMed .  

πηγή: http://psfattica.gr/fysikotherapeia/fysikotherapeia-kai-astheneis/egkefaliki-paralysi-kai-fysikotherapeia.html 

Πως μπορούμε να κάνουμε τα παιδιά της σχολικής ηλικίας σωματικά δραστήρια

από το blog: Clinical Sports Medicine

μετάφραση: Θανάσης Σιούρας, Φυσικοθεραπευτής

Η τακτική σωματική δραστηριότητα στο σχολείο έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει τα αποτελέσματα της υγείας των παιδιών και των νέων, όπως το υπερβολικό βάρος και την παχυσαρκία. Πρόσφατες έρευνες ρίχνουν φως στις ευκαιρίες και στις προκλήσεις της εφαρμογή της φυσικής δραστηριότητας σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Η τακτική σωματική δραστηριότητα είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική ανάπτυξη όπως και για την ανάπτυξη της κάρδιο-αναπνευστικής αντοχής, της μυϊκής δύναμης, της ευελιξίας, των κινητικών δεξιοτήτων και της ευκινησία. Επιπλέον, η τακτική σωματική δραστηριότητα έχει επιπτώσεις σε ένα ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων της υγεία των παιδιών και της νεολαίας (1) συμπεριλαμβανομένων του υπερβολικού βάρους και της παχυσαρκία. Τα παιδιά θεωρούνται μια κρίσιμη ομάδα-στόχος της προσπάθειας της δημόσιας υγείας για την πρόληψη της παχυσαρκίας και του υπερβολικού βάρους.

Ο Grydeland και άλλοι, ανέφεραν πρόσφατα την επίδραση της 20-μηνης παρέμβασης στα σχολεία όσον αφορά τα αποτελέσματα της σύνθεσης του σώματος (2). Η παρέμβαση τους κατάφερε να αυξήσει την συνολική σωματική δραστηριότητα μεταξύ των συμμετεχόντων και ιδιαίτερα μεταξύ των κοριτσιών και των ατόμων με χαμηλό επίπεδο δραστηριότητας. Επιπλέον, η μελέτη έδειξε ευεργετικά αποτελέσματα στη μείωση του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) των κοριτσιών.

Τα αποτελέσματα σχετικά με τη σύνθεση του σώματος είναι πολλά υποσχόμενα. Ωστόσο, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικά αποτελέσματα της παρέμβασης μεταξύ των αγοριών ή μεταξύ των συμμετεχόντων των γονέων με χαμηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης. Φαίνεται να υπάρχουν μερικοί λόγοι για τους οποίους οι επιπτώσεις δεν ήταν καλύτερες και δεν επηρέασαν τα αγόρια. Μεταξύ αυτών ήταν ότι το χαμηλό κόστος και η δυνατότητα εφαρμογής στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα είχε υψηλή προτεραιότητα στη μελέτη του Grydeland, και τα συστατικά παρέμβασης διοχετεύτηκαν κυρίως μέσω των εκπαιδευτικών του σχολείου και εξαρτιόνταν από την αφοσίωσή τους στο πρόγραμμα.

Ακόμη και με φιλόδοξους στόχους για το ποιες δραστηριότητες τα παιδιά θα πρέπει να συμμετέχουν, οι επιπτώσεις εξαρτώνται από το τι τα παιδιά κάνουν πραγματικά. Ακριβώς όπως όταν οι ασθενείς λαμβάνουν τα φάρμακά η θεραπεία λειτουργεί καλά, ενώ αν δεν το κάνουν, η θεραπεία δεν λειτουργεί. Η πρόκληση είναι να εφαρμοστεί η σωματική δραστηριότητα με αρκετά ισχυρές επιπτώσεις.

Από τη βιβλιογραφία (3-6) γνωρίζουμε:

• Τα παιδιά γίνονται λιγότερο σωματικά δραστήρια όσο πλησιάζουν την εφηβεία και την ενήλικη ζωή
• Τα κορίτσια είναι γενικά λιγότερο δραστήρια από τα αγόρια
• Τα παιδιά που είναι σωματικά δραστήρια κατά τη διάρκεια της παιδικής και εφηβικής ηλικίας είναι πιο πιθανό να είναι σωματικά ενεργοί ως ενήλικες
• Μάθηση διαφορετικών τύπων σωματικών δραστηριοτήτων στην παιδική ηλικία μπορεί να βοηθήσει να τολμούν να συμμετάσχουν σε περισσότερες δραστηριότητες αργότερα στη ζωή τους
• Υποχρεωτική σωματική δραστηριότητα στο σχολείο δεν είναι προτεραιότητα
• Δεν υπάρχουν στοιχεία που ότι η προστιθέμενη σωματική δραστηριότητα στο σχολικό πρόγραμμα με τη λήψη χρόνου από άλλα θέματα εμποδίζουν τις ακαδημαϊκές επιδόσεις

Το σχολείο αντιπροσωπεύει το μόνο διαθέσιμο πεδίο όπου όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από την κοινωνική υπόβαθρο, μπορεί να προσεγγιστούν συνεχώς επί μακρό χρονικό διάστημα. Ως εκ τούτου θα πρέπει να παροτρύνουμε τους φορείς λήψης αποφάσεων να δώσουν προτεραιότητα στη σωματική δραστηριότητα στο σχολείο και να εξασφαλίσουν ότι οι εκπαιδευτικοί έχουν αρκετές ικανότητες. Ωστόσο, αν αυτό είναι μόνο στα λόγια, το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι η αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων και όχι τη μείωση τους.

πηγή: http://www.clinicalsportsmedicine.com/how-can-we-get-school-children-physically-active-sigmund-a-anderssen-phd

Βιβλιογραφία:

1. Strong WB, Malina RM, Blimkie CJ et al. Evidence based physical activity for school-age youth. J Pediatr 2005; 146:732-37.
2. Grydeland M, Bjelland M, Anderssen SA, Klepp KI, Bergh IH, Andersen LF, Ommundsen Y, Lien N. Effects of a 20-month cluster randomised controlled school-based intervention trial on BMI of school-aged boys and girls: the HEIA study. Br J Sports Med. 2013 Apr 27. [Epub ahead of print]
3. Kolle E, Steene-Johannessen J, Andersen LB, Anderssen SA. Objective measures of physical activity level and directly measured aerobic fitness in a population based sample of Norwegian 9- and 15-year olds. Scand J Med Sci Sports. 2010 Feb;20(1):e41-7. doi: 10.1111/j.1600-0838.2009.00892.x.
4. Telama R, Yang X, Viikari J, et al. Physical activity from childhood to adulthood. A 21-year tracking study.  Am J Prev Med 2005;28:267–73.
5. Ahamed Y, Macdonald H, Reed K, Naylor PJ, Liu-Ambrose T, McKay H. School-based physical activity does not compromise children’s academic performance. Med Sci Sports Exerc. 2007 39:371-6.
6. François Trudeau F, Shephard RJ. Physical education, school physical activity, school sports and academic performance. Int J Behav Nutr Phys Act. 2008; 5: 10.

Επιστροφή στο σχολείο: σχολική σάκα και στάση του σώματος

απο τον ιστότοπο Saratoga Today Newspaper 
του James Markwica, MS PT 

(9 Αυγούστου 2013)

Βρισκόμαστε λίγες μέρες πριν ανοίξουν τα σχολεία και θα ξεκινήσει και ο πυρετός των αγορών για την προετοιμασία των παιδιών μας. Παρά το γεγονός ότι τα νέα ρούχα, παπούτσια και προμήθειες των σχολικών ειδών είναι απαραίτητα, η σημαντικότερη αγορά θα πρέπει να είναι το σακίδιο που θα χρησιμοποιήσει το παιδί σας, κάθε μέρα και σε ορισμένες περιπτώσεις, όλη την ημέρα. Η αναζήτηση για το πιο cool και πιο άνετο σακίδιο είναι από δύσκολη έως αποκαρδιωτική.

Περισσότερα από 40 εκατομμύρια μαθητές στις Η.Π.Α. σήμερα, μεταφέρουν σακίδια. Πολλοί από αυτούς τους μαθητές μεταφέρουν τα σακίδια υπερφορτωμένα ή σε λάθος θέση, με αποτέλεσμα να προκαλούνται μια ποικιλία των τραυματισμών όπως πόνος στον αυχένα, μυϊκοί σπασμοί, μούδιασμα στα χέρια, πονοκέφαλοι και πόνος χαμηλά στη μέση. Αυτό ο πόνος, μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της πιθανότητας της πρόκλησης δυσμορφιών στην στάση του σώματος και προβλήματα στην ανάπτυξη της σπονδυλικής στήλης. Το 2003, στην Επιτροπή Ασφάλειας Καταναλωτικών Προϊόντων των Η.Π.Α. αναφέρθηκαν σχεδόν 21.000 περιπτώσεις μαθητών που απευθύνθηκαν σε εξωτερικά ιατρεία νοσοκομείων, με προβλήματα που σχετίζονται από κακή χρήση της σχολικής σάκας.

Οι γονείς, πρέπει να γνωρίζουν μια σειρά από σημαντικά ζητήματα για την πρόληψη των τραυματισμών από την χρήση της σχολικής σάκας και την σωστή στάση του σώματος του παιδιού τους.
Το σημαντικότερο είναι η σωσή επιλογή της σάκας. Όταν επιλέγετε ένα νέο σακίδιο, συνιστάται να το επιλέξετε για τα εργονομικά σχεδιασμένα χαρακτηριστικά του, που ενισχύουν την ασφάλεια και την άνεση κατά την χρήση του, από το παιδί. Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπεδικών Χειρουργών συνιστά ότι το σακίδιο ενός παιδιού, όταν είναι γεμάτο, να ζυγίζει όχι περισσότερο από 15-20% του βάρους του σώματός του.

Η επιλογή του σακιδίου: 
Η σάκα που θα επιλέξετε για το παιδί σας, θα πρέπει να έχει:

• ενισχυμένη πλάτη, που θα ελαχιστοποιήσει άμεση πίεση στη ράχη του παιδιού.
• φαρδιά λουριά ώμου, που δεν θα πιέζουν τους ώμους και θα εμποδίζουν την κυκλοφορία και έτσι δεν θα προκαλούν μουδιάσματα και φαγούρα.
• ζώνη στην μέση και το στήθος, για να μεταφέρεται έτσι κάποιο μέρος του φορτίου από την πλάτη και τους ώμους, προς τον κορμό και τη λεκάνη.
• πολλαπλές θήκες, για καλύτερη κατανομή του βάρους στο σακίδιο.
• ανακλαστικά υλικά, για την ενίσχυση ορατότητα τη νύχτα.
• μικρό βάρος.
• σωστό μέγεθος, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.

Τοποθέτηση του σακιδίου: 
Ακολουθήστε αυτούς τους απλούς κανόνες:

• το μέγιστο βάρος της φορτωμένης σάκας δεν πρέπει να υπερβαίνει το 15% του βάρους του παιδιού. Αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί που ζυγίζει 30 κιλά δεν θα πρέπει να μεταφέρει ένα γεμάτο σακίδιο στο σχολείο βαρύτερο από 4,5 κιλά.
• τοποθετήστε βαρύτερα αντικείμενα πιο κοντά στην πλάτη του παιδιού.
• τακτοποιήστε τα βιβλία και τα υλικά με ασφάλεια.
• τοποθετήστε μέσα στην σάκα μόνο τα απαραίτητα που θα χρειαστεί το παιδί για την ημέρα του στο σχολείο.
• Αν τελικά το σακίδιο είναι πολύ βαρύ, σκεφτείτε την αγορά ενός με ρόδες.

Φορώντας το σακίδιο:

• φορέστε και τα δύο λουριά του σακιδίου: φορώντας και τους δύο ιμάντες ώμου, το βάρος του σακιδίου κατανέμεται καλύτερα στην πλάτη του μαθητή και είναι καλύτερα ευθυγραμμισμένο.
• σφίξτε τα λουριά: ρυθμίστε τους ιμάντες ώμου, έτσι ώστε το σακίδιο να ταιριάζει άνετα στην πλάτη του παιδιού, ενώ εξακολουθεί να επιτρέπει στο παιδί την εύκολη αφαίρεσή του. Ένα σακίδιο που κρέμεται χαλαρά προς τα πίσω, μπορεί να καταπονεί τους μύς της ράχης του παιδιού.
• εκπαιδεύστε το παιδί σας στο να βάζει και να αφαιρεί το σακίδιο προσεκτικά. Πρέπει να κρατά τον κορμό του σταθερό και να αποφεύγεται η υπερβολική στροφή της ΣΣ.
• φορέστε το σακίδιο όσο γίνεται πιό κοντά στους ραχιαίους μυς. Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο με τον οποίο το σακίδιο είναι τοποθετημένο καθ' ύψος στην ΣΣ. Θα πρέπει να ακουμπά στη μέση της ΣΣ, κοντά στο κέντρο βάρους του παιδιού και δεν θα πρέπει να κατεβαίνει χαμηλά στην λεκάνη του.
• σηκώστε την σάκα σωστά, χρησιμοποιώντας τα πόδια και τα δύο χέρια, με την εφαρμογή του ενός ιμάντα πρώτα και στη συνέχεια του άλλου.
• ενθαρρύνετε τις δραστηριότητες του παιδιού. Τα παιδιά που ασχολούνται με σπορ ή αθλοπαιδιές είναι περισσότερο ενεργά και έχουν μεγαλύτερη δύναμη και καλύτερη ευελιξία των μυών, η οποία καθιστά πιο εύκολο την μεταφορά του σακιδίου.

Αφού επιλέξετε το κατάλληλο σακίδιο, βγαλτε το από τη συσκευασία του, τοποθετήστε του κάποιο φορτίο και δοκιμάστε το πάνω στο παιδί σας. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ενθαρρύνετε το παιδί σας, για να αντιμετωπίσει την αρχική δυσφορία που μπορεί να του προκαλέσει το νέο του σακίδιο. Ακούστε το προσεκτικά όμως. Μην αγνοείτε την όποια αναφορά του σε κάποιο πόνο στην πλάτη. Μιλήστε με το παιδί σας και τους δασκάλους του, αν είναι απαραίτητο, για το τι ειναι πραγματικά αναγκαίο να μεταφέρει καθημερινά στο σχολείο. Μπορεί επίσης να χρειαστεί να εξηγήσετε στο παιδί σας ότι το σχολικό πρόγραμμα συνήθως επιτρέπει στους μαθητές να αφήνουν κάποια πράγματα στο σχολείο. Εκπαιδεύστε το παιδί σας, δίνοντάς του χρόνο για να φορτώνει και να ξεφορτώνει τα απαραίτητα βιβλία και τις προμήθειες. Εάν όλη η προσπάθεια αυτή αποτύχει, μπορεί πάντα να εξετάστει η αγορά ένος δεύτερου σύνολου σχολικών βιβλίων για το σπίτι. Αυτή είναι η απλούστερη λύση, ειδικά στις περιπτώσεις που το παιδί μας αναφέρει επίμονο μεγάλο πόνο στην ΣΣ.

Γνωρίζουμε ότι η στάση επηρεάζεται από ένα συνδυασμό παραγόντων, όπως ο έλεγχος των μυών, η δύναμη και η ευελιξία. Έτσι, ενθαρύνετε τη συμμετοχή των παιδιών σας, σε δραστηριότητες που προάγουν την καλή στάση του σώματος. Δώστε στο παιδί σας την ευκαιρία να ασχοληθεί με: κολύμπι, χορό, καράτε, γυμναστική, πατινάζ, κλπ. Η ενασχόληση με αθλητικές δραστηριότητες, βοηθά στην ανάπτυξη των μυϊκών δεξιοτήτων, καθώς και την αυτοπεποίθηση, που είναι συχνά μια ισχυρή βάση για το χτίσιμο της σωστής στάσης του σώματος.

Το λάθος κάθισμα είναι συχνά ένας σημαντικός παράγοντας που μπορεί να οδηγήσει σε δυσμορφίες της ΣΣ. Βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας κάθεται σε ένα κατάλληλου μεγέθους κάθισμα ή ρυθμιζόμενο. Θυμηθείτε τον "κανόνα του 90":  όταν το παιδί κάθεται τα ισχία πρέπει να είναι λυγισμένα στις 90 μοίρες, τα γόνατα λυγισμένα στις 90 μοίρες και αυτά και το σημαντικότερο, τα πόδια του να ακουμπούν στο πάτωμα. Βεβαιωθείτε ότι η οθόνη του υπολογιστή του είναι ακριβώς μπροστά από το πρόσωπό του. Επίσης, ενθαρύνετε στην στάση του την προσπάθεια για διατήρηση μια μικρής λόρδωσης και μιας ελαφράς κλίσης του κορμού προς τα εμπρός. Αν το κάθισμα του δεν έχει την ιδανική στήριξη, τοποθετήστε ένα ρολό πετσέτας στην ΟΜΣΣ.
Μπορείτε επίσης να ενθαρύνετε το παιδί σας να κάθεται σε μια μπάλλα άσκησης (Physioball) κάποιες ώρες της ημέρας ή όταν εργάζεται στον υπολογιστή. Η προσπάθεια των μυών για συνεχή σταθεροποίηση της ΟΜΣΣ συντηρεί την καλή στάση του σώματος.

Δύο απλές ασκήσεις για τα παιδιά σας είναι:

• σε καθιστή θέση, κινήσεις των ωμοπλατών προς τα μέσα και πίσω (προσπάθεια να ακουμπήσουν οι αγκώνες πίσω από την πλάτη).
• η θέση του «σούπερμαν», με τα χέρια ψηλά και τεντωμένα, όπως και το κεφάλι, τον κορμό και τα πόδια. Κρατάμε ψηλά τον κορμό, για 3-5 δευτερόλεπτα και εκτελούμε δύο ή τρία σετ των 10 επαναλήψεων (και για τις 2 ασκήσεις).

Αν το παιδία σας ή κάποιος άλλος, παρουσιάζουν επίμονο πόνο στη ΣΣ, όπως περιγράφεται παραπάνω, είναι λάθος να ξεκινήσετε κάποιο πρόγραμμα άσκησης, χωρίς να συμβουλευθείτε πρώτα κάποιον ειδικό. Είναι σημαντικό να έχουμε πρώτα μια ακριβή διάγνωση για την αιτία του πόνου, καθώς τις ειδικές ασκήσεις που συνιστώνται για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. 

πηγή: http://saratogatodaynewspaper.com/index.php/today-in-saratoga/family/item/2093-back-to-school-backpack-fitting-and-posture